Όταν τα Ψάρια Βγήκαν στη Στεριά

Wuchak (منتقد)

_**حال‌وهوای عجیب و غریب اواخر دهه شصت**_
فیلم «روزی که ماهی‌ها بیرون آمدند» محصول ۱۹۶۷، اثر بعدی مایکل کاکویانیس، نویسنده و کارگردان، پس از فیلم تحسین‌شده «زوربای یونانی» (۱۹۶۴) بود. این فیلم هجویه‌ای هشداردهنده درباره جنگ سرد است که عناصری از فیلم‌های «روس‌ها دارند می‌آیند، روس‌ها دارند می‌آیند»، «دکتر استرنج‌لاو»، «روستای غول‌ها» و آثار فانتزی‌تر و عجیب‌تر جیمز باند در دهه‌های ۶۰ و ۷۰، مثل «گلوله آتشین» و «الماس‌ها ابدیند» را در خود جای داده است.

داستان فیلم:
پس از سقوط یک هواپیمای ناتو در نزدیکی یک جزیره دورافتاده در یونان، دو خلبان بریتانیایی فقط با لباس زیر در جزیره سرگردان می‌شوند و سعی می‌کنند محموله هسته‌ای و خطرناکی را که پیاده کرده بودند، پیدا کنند. هم‌زمان، تیمی از نیروی هوایی در پوشش کارآفرینان هتل‌سازی وارد جزیره می‌شوند تا بمب‌ها را پیدا کنند. خلبان‌ها به خاطر لباس‌های زرق‌وبرق‌دار و نبود هیچ زنی در جمع آن‌ها، فکر می‌کنند با یک گروه همجنس‌گرا طرفند! همین که شایعه می‌شود این جزیره ممکن است به یک جاذبه گردشگری جدید تبدیل شود، سیل گردشگران به سمت جزیره سرازیر می‌شود. در میان این توریست‌ها، دختر بلوند پرشوری (کاندیس برگن) هم حضور دارد که به یکی از اعضای تیم نیروی هوایی چشم می‌دوزد. در این میان، یک زوج روستایی خطرناک‌ترین بخش محموله را پیدا می‌کنند و اصرار دارند هر طور شده آن را باز کنند، که همین موضوع محیط زیست را با خطر آلودگی شدید مواجه می‌کند.

من این فیلم را در دوران کودکی یکی دو بار در تلویزیون دیدم (حداقل یک ساعت پایانی‌اش را) و تأثیر ماندگاری رویم گذاشت. اخیراً که دوباره تماشایش کردم، به نظرم بعد از این همه سال هنوز هم جذاب است. مقدمه‌چینی داستان کمی بیش از حد طولانی است چون قصه تا ۴۰ دقیقه پایانی واقعاً اوج نمی‌گیرد، اما پرده آخر ارزش این صبر را دارد. گذشته از این، فیلم حتی در طول روایت کند ابتدایی‌اش هم سرگرم‌کننده است و چند جایی از تماشایش خندیدم.

بعضی‌ها به رقص‌ها و لباس‌های گردشگران و تیم نیروی هوایی ایراد گرفته‌اند، اما فیلم دارد وقایع آینده نزدیک را به تصویر می‌کشد. سال ۱۹۷۲ در سال ۱۹۶۶ (زمان ساخت فیلم) آینده‌نگرانه به نظر می‌رسید. رقص‌ها و پوشش عجیب کاراکترها را باید با در نظر گرفتن این نکته دید. علاوه بر این، همین المان‌ها و موسیقی مهیج فیلم، بخشی از جذابیت اثر هستند؛ درست مثل رقص، لباس‌ها و موسیقی فیلم «روستای غول‌ها» (۱۹۶۵) که با وجود ضعیف بودنش، فیلم را دیدنی کرده بود.

تم اصلی فیلم این است که بشر دارد با سرعتی فراتر از ظرفیتش پیشرفت می‌کند، چون ما هنوز بیش از حد بدوی و پر از ایرادیم و نمی‌توانیم از پس پیشرفت‌های عظیمی مثل انرژی اتمی بربیاییم. ایده این «تلاش افراطی برای متمدن شدن» را می‌توان در پوشش آینده‌نگرانه شخصیت‌ها دید، به‌ویژه استایل‌های عجیب و مدرن پرسنل نظامی. از طرف دیگر، این خوی بدوی و نئاندرتالی را هم در دو خلبان کارکشته نیروی هوایی می‌بینیم که فقط با لباس زیر در جزیره می‌دوند، و همین‌طور در خانواده روستایی فقیری که در کلبه‌ای مخروبه زندگی می‌کنند.

آن زیرمتن همجنس‌گرایی ادعایی اصلاً در فیلم وجود ندارد، مگر در قالب یک شوخی خیلی گذرا. به هر حال، مردها با اشتیاق به الکترا (کاندیس برگن) چشم می‌دوزند نه به بقیه مردها؛ چندین صحنه عاشقانه بین زن و مرد وجود دارد و اصلاً صحنه دیگری دیده نمی‌شود. حتی رقص پرده پایانی هم بین مردها و زن‌هاست، نه مرد با مرد. گذشته از این، وقتی یکی از افسران چیزی را اشتباه متوجه می‌شود، تیکه‌ای توهین‌آمیز درباره همجنس‌گرایان می‌اندازد. پس نیازی به گفتن نیست که این ایده که فیلم مروج یا حامی همجنس‌گرایی باشد، شایعه‌ای بیش نیست.

اگر به سینمای غریب و عجیب اواخر دهه ۶۰ یا اوایل دهه ۷۰ علاقه دارید، «روزی که ماهی‌ها بیرون آمدند» را حتماً باید ببینید. واقعاً اثری شبیه به آن پیدا نمی‌شود. آن ۴۰ دقیقه پایانی هم عالی است؛ فقط حیف که ۱ ساعت و ۸ دقیقه طول می‌کشد تا موتور داستان روشن شود. فیلم تماماً در لوکیشن‌های کشور یونان فیلم‌برداری شده است.

امتیاز من: +B