Friendship's Death

CinemaSerf (منتقد)

فیلم با حال‌وهوایی شبیه به «روزی که دنیا از حرکت ایستاد»، ماجرای یک نژاد پیشرفته از بیگانه‌ها رو روایت می‌کنه که رباتی به اسم «فرندشیپ» (با بازی تیلدا سوئینتن) رو برای صحبت با زمینی‌ها می‌فرستن. متأسفانه هدف‌گیری‌شون تعریفی نداشته و به جای بوستون آمریکا، وسط درگیری‌های «سپتامبر سیاه» اوایل دهه ۱۹۷۰ بین پادشاهی اردن و ساف، سر از امان درمیاره. شانس میاره و به یک خبرنگار کهنه‌کار بریتانیایی به اسم «سالیوان» (بیل پترسون) برمی‌خوره؛ کسی که از هویت و هدفش باخبر میشه و همزمان با تلاش برای جور کردن مدارک خروج برای هر دوشون، توی اتاق هتلش با اون درباره مفهوم واقعی انسانیت گپ می‌زنه.

«فرندشیپ» اصطلاحات جالبی برای توصیف انسان‌ها و وسواس عجیبشون نسبت به مایعات بدن به کار می‌بره — خودش که مسلماً هیچ مایعی توی بدنش نداره — و به عملکرد و وابستگی آدم‌ها به چیزهایی که از نظرش غیرمنطقی یا اضافی میان اشاره می‌کنه؛ در حالی که سالیوان سعی داره ارزش‌های زنده بودن، حق انتخاب، خاطرات و تجربیات رشددهنده رو براش پررنگ کنه. هر دوی اون‌ها تا حدی برنامه‌ریزی شدن — یکی توسط کامپیوتر و دیگری توسط طبیعت — اما کدوم یکی اخلاقی‌تره یا توانایی بیشتری در ابراز احساسات داره؟

توی فیلم اتفاق خاصی نمی‌افته و به معنای سنتی کلمه یه اثر علمی‌تخیلی نیست؛ بیشتر مثل یه گپ فلسفی بین دو نفر با دیدگاه‌های کاملاً متفاوته. ولی سوئینتن به شکلی عالی تونسته چاشنی رفتارهای مکانیکی و ربات‌گونه رو وارد نقشش بکنه — شاید به خاطر اون لحن توخالی و غیرطبیعی صداش باشه — که باعث میشه بیشتر به عنوان یک «شیء» بهش نگاه کنیم تا یک آدم. در طرف مقابل هم پترسون جواب‌های سنجیده‌ای به حرف‌هاش میده که نشون نمیده لزوماً باهاش صددرصد مخالفه. معنای خودآگاهی چیه؟ آیا با زنده بودن فرق داره؟ اصلاً لازمه که فرق داشته باشه؟ آیا یادگیری مصنوعی ارزشی کمتر از یادگیری ناشی از فرآیندهای شیمیایی مغز داره؟ فیلم چندتا موضوع واقعاً فکربرانگیز داره که شاید چهل سال بعد از ساختش، حتی بیشتر از زمان خودش به روز باشن؛ پایان فیلم هم در نوع خودش حسابی جالبه.