The Long Way Home

CinemaSerf (منتقد)

فکر نمی‌کنم تا حالا مستندی دیده باشم که تلاش کرده باشه دوره بلافاصله بعد از آزادی اردوگاه‌های مرگ در پایان جنگ جهانی دوم تا تاسیس دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ رو دنبال کنه؛ این فیلم به خوبی از طیف وسیعی از تصاویر آرشیوی استفاده می‌کنه تا نشون بده این فرآیند برای خیلی‌ها چقدر زجرآور بوده. در شرایطی که بیشتر اروپا ویران شده بود و حتی برندگان جنگ هم از نظر اقتصادی به زانو دراومده بودن، مسئله اینکه با ده‌ها هزار آواره چه باید کرد، چیزی نبود که کسی راه حل ساده‌ای براش داشته باشه. مردم یهودی که از آوارگی و این دست به اون دست شدن خسته شده بودن، تمرکزشون رو بیشتر و بیشتر روی بازگشت به سرزمین باستانی خودشون یعنی فلسطین گذاشتن، اما با توجه به مخالفت یکپارچه جمعیت عرب و تلاش‌های بی‌حاصل بریتانیا برای اجرای موثر قیمومیت سازمان ملل، این ماجرا قرار بود به یک مبارزه دیگه برای این مردم خسته اما مصمم تبدیل بشه؛ مردمی که خیلی‌هاشون چیزی بیشتر از لباس‌های تنشون و شماره‌های تتو شده روی پوستشون نداشتن.

چیزی که این مستند ارائه نمیده، رعایت بی‌طرفیه. در طول روایت داستان، شاهد صحبت‌های بازماندگان و برخی روزنامه‌نگاران و سیاستمداران آمریکایی هستیم تا سختی‌هایی که این مردم باهاش روبرو بودن رو به ما نشون بدن، اما فیلم واقعاً به مشکلات مزمن تامین منابع که متحدین در دوران پس از جنگ باهاش دست به گریبان بودن (در حالی که خودشون هم با بحران‌های عظیمی روبرو بودن) نمی‌پردازه. مانور زیادی روی مخالفت بریتانیا با مهاجرت بی‌رویه به فلسطین داده میشه، اما توضیح داده نمیشه که چرا دولت کلمنت اتلی (Attlee) در لندن که با کمبود شدید منابع مواجه بود، چنین تصمیمی گرفت. همچنین برنامه مشخص و قابل‌باوری از سوی رهبران یهودی برای تاسیس کشور جدیدشون در مواجهه با خصومت همسایگان آینده‌شون (که بیشتر کشورهای غربی برای نفت به شدت بهشون وابسته بودن) ارائه نمیده. در واقع، این روایت بیش از حد ساده‌انگارانه، این ریسک رو داره که از آوارگی اون‌ها به عنوان سپری برای توجیه دوره‌ای از ترورهای کورکورانه و بمب‌گذاری علیه مقامات بریتانیایی استفاده کنه؛ به این شکل که اون‌ها رو مبارزان راه آزادی در برابر دشمنی نشون بده که در این فیلم هیچ فرصتی بهش داده نمیشه تا دلایل موضع خودش رو توضیح بده. این اثر همچنین سوالات زیادی رو درباره مفهوم «ملت‌سازی» مدرن به عنوان یک موجودیت سرزمینی در بخشی از جهان مطرح می‌کنه که شاید بهتر بود به منطقه‌ای با مرزهای جغرافیایی بسیار منعطف‌تر نسبت داده می‌شد.

هزینه ساخت این مستند توسط آمریکایی‌ها پرداخت شده، بنابراین طبیعیه که هری ترومن (Truman) بازخورد مثبتی دریافت کنه، اون هم در شرایطی که سازمان ملل با اختلاف رای ناچیزی به ایجاد دو کشور در فلسطین رای میده. فیلم با یک خوش‌بینی نسبتاً ساده‌لوحانه تموم میشه که محدودیت‌های نگارش سناریو رو بیشتر نمایان می‌کنه. با این حال، مستند مجموعه‌ای تحسین‌برانگیز از کلیپ‌های آرشیوی، فیلم‌های خبری و نظامی شگفت‌انگیز، نگران‌کننده و اغلب هولناک رو به تصویر می‌کشه که نشون میده پایان جنگ با نازی‌ها، از خیلی جهات، تازه شروع ماجرا بوده.