Hollywoodgate

CinemaSerf (منتقد)

خب قبول دارم که هزینه برگرداندن صدها تُن تجهیزات از افغانستان به کشتی‌ها یا پایگاه‌های نزدیک ممکن بود سرسام‌آور باشد، اما واقعاً می‌شد با این توجیه، حدود ۷ میلیارد دلار تجهیزات نظامی و لوازم پزشکی را برای دشمنی جا گذاشت که نیروهای آمریکا و ناتو یک دهه تمام برای نابودی‌اش جنگیده بودند؟ به هر حال، این مستندِ ابراهیم نشأت، فیلمبردار مصری، ما را همراه حاکمان جدید طالبان به گشت‌وگذاری در میان انبارها و غار علی‌بابای تجهیزات به‌جامانده از متفقین می‌برد. انبارهای بزرگی که تقریباً همه‌چیز در آن‌ها پیدا می‌شود؛ از شیشه‌های نوشیدنی گرفته تا قرص‌های ضدسرفه، و مالکان جدیدشان دارند با دقت آن‌ها را بررسی می‌کنند تا مطمئن شوند به سرعت میان مردم توزیع می‌شود. چیزی که شاید انتظار به ارث بردنش را نداشتند، هواپیماها و هلیکوپترهای نظامی بود. بالگردها و هواپیماهایی با درجات مختلف از فرسودگی و خرابی جا مانده‌اند – که احتمالاً قطعات یدکی‌شان هم در پایگاه‌هایی مثل بگرام هست – و فرماندهانشان به کسانی که بتوانند این توده‌های فلزی را دوباره به سلاح‌های کارآمد تبدیل کنند، وعده پاداش‌های ویژه می‌دهند. چیزی که اینجا کاملاً به چشم می‌آید این است که طالب‌های حاکم، دیگر جنگ‌سالاران قبیله‌ای نیستند؛ بلکه فرماندهان جنگی کارکشته و توانمندی‌اند که دقیقاً می‌دانند برای کشوری که حالا آن را «آزاد» می‌دانند چه هدفی دارند. فیلم هیچ راوی‌ای ندارد؛ ما صرفاً همراه این مردان می‌شویم در حالی که مشغول بازرسی و برنامه‌ریزی هستند، از خدا یاری می‌طلبند و با اندک شورشیان داخلی می‌جنگند. در بخش‌هایی از فیلم‌برداری مشاهده‌گر – که سوژه‌ها معمولاً با سوءظن به دوربین نگاه می‌کنند – نظرات صریحی درباره حکومت پیشین افغانستان و جایگاه زنان در جامعه مطرح می‌شود؛ مثلاً: «ترجیح می‌دهی شکلاتی که روی زمین افتاده پوست داشته باشد یا بدون پوست باشد؟» این اثر اصلاً فیلمی مغرضانه برای تخریب این جنگجویان نیست و خیلی از آن‌ها شبیه شهروندانی مغرور با باورهای مذهبی عمیق به نظر می‌رسند که معتقدند این عقاید، ملت و مردمشان را سالم‌تر، ثروتمندتر و امن‌تر می‌کند. با وجود اینکه تضاد فرهنگی آن‌ها در مقایسه با دیدگاه‌های غربی بسیار عمیق است، اما این افراد شبیه بربرهای نادان به تصویر کشیده نشده‌اند، بلکه افرادی منطقی با نظراتی محکم هستند که ریشه در سنت‌های پدرسالارانه چندصدساله دارد. شاید اکثر ما که فیلم را می‌بینیم با خیلی از این نظرات مخالف باشیم، اما تماشای آن می‌تواند برخی پیش‌داوری‌ها درباره توحش یا رفتارهای افراطی را اصلاح کند و شاید ما را ترغیب کند که با رویکردی تعاملی‌تر به مردمی نگاه کنیم که قطعاً نظامی‌گرا هستند، اما این نظامی‌گری شاید بیشتر از سر ناچاری بوده تا انتخاب خودخواسته.