اللي باقي منك

Brent Marchant (منتقد)

امتیاز: 8

فیلم‌های حماسی و بزرگ با داستان‌هایی که چندین سال (اگر نگوییم چند دهه) را در بر می‌گیرند، مدت‌هاست که پای ثابت صنعت سینما بوده‌اند و معمولاً جوایز متعددی را درو کرده و فروش گیشه‌ی بالایی داشته‌اند؛ هرچند که محبوبیت آن‌ها در سال‌های اخیر کمی رو به افول گذاشته است. با این حال، سومین اثر بلند شرین دعبیس (Cherien Dabis) در مقام بازیگر، نویسنده و کارگردان، بازگشتی تحسین‌برانگیز به این سنت دیرینه است. این فیلم که داستانش در فلسطین و طی چهار پرده از سال ۱۹۴۸ تا ۲۰۲۲ روایت می‌شود، زندگی سه نسل از خانواده حماد را از زمان تأسیس اسرائیل تا گذشته‌ی نزدیک دنبال می‌کند. این اثر دست‌وپنجه نرم کردن این افراد با مشکلاتی را به تصویر می‌کشد که به دنبال مصادره‌ی زمین‌ها و املاک خود و هم‌نسلانشان در یافا (حیفای امروزی)، جابجایی‌شان به اردوگاه‌های دورافتاده‌ی پناهندگان و ظلم مداوم مقامات اسرائیلی در زندگی روزمره‌شان به آن‌ها تحمیل شده است. فیلم همچنین به شکلی تاثیرگذار، تصمیمات عذاب‌آور مربوط به دوراهیِ «تسلیم در برابر قانون» در برابر «انتقام»، هزینه‌های سنگین مقاومت و درد از دست دادن عزیزان در مواجهه با آن شرایط سخت را به نمایش می‌گذارد. اما اگر همه‌ی این‌ها کافی نبود، فیلم به انتخاب‌های دشواری که از چنین شرایط وخیمی سرچشمه می‌گیرند نیز می‌پردازد؛ تصمیمات سختی که با اخلاقیات، ملاحظات عمیق معنوی و عمل‌گرایی دنیوی گره خورده‌اند، به‌ویژه در زمینه‌ی شفقت و پیامدهای احتمالی آن بر زندگی و مرگ عزیزان و دشمنانی که با وجود بی‌گناهی منفور هستند. هرچند ریتم داستان در چند جا نیاز به کمی تند شدن دارد، اما این اثر که به شکلی استادانه ساخته شده، به طور کلی روند رو به جلوی روانی دارد، جریان خود را در طول نه دهه حفظ می‌کند و این کار را با احساسی عمیق و درامی نفس‌گیر، به‌ویژه در پرده‌ی سومِ اشک‌آور خود انجام می‌دهد. در تمام این مدت، داستان به طور مداوم و در عین حال هوشمندانه این سوال را مطرح می‌کند که: «آیا خیر و نیکی‌ای از دل این دلشکستگی ویرانگر بیرون می‌آید؟» و اگر چنین است، «شکل نهایی آن چه خواهد بود و آیا هزینه‌ای که پرداخت می‌شود واقعاً ارزشش را دارد؟» این فیلمساز با فیلمنامه‌ای دقیق و روایتی هوشمندانه به این مسائل پرداخته است که به کمک بازی‌های عالیِ گروه بازیگران، به‌ویژه خود دعبیس، محمد عابد الرحمن (Muhammad Abed Elrahman)، ماریا زریق (Maria Zreik)، و صالح، محمد و آدم بکری (Saleh, Mohammad and Adam Bakri) جان گرفته‌اند. تقریباً غیرممکن است کسی بتواند از تماشای این اثر فارغ شود و تحت تأثیر عمیق آن قرار نگیرد؛ به‌ویژه که فیلم به دور از خودنمایی و بدون توسل به دستکاری‌های احساسیِ گل‌درشت، به این هدف دست می‌یابد. این اثر به‌خاطر تلاش‌هایش، نامزدیِ کاملاً شایسته‌ای برای جایزه اسپیریت ایندیپندنت (Independent Spirit Award) در بخش بهترین فیلم بین‌المللی کسب کرده و جوایز و نامزدی‌های متعددی را نیز در جشنواره‌های مختلف به دست آورده است. «همه آنچه از تو باقی مانده است» یکی از آن آثار سینمایی است که قطعا تأثیری عمیق و ماندگار بر روی مخاطبان می‌گذارد – و کاملاً هم مستحق آن است. جایگاه هر فردی در مناقشه اسرائیل و فلسطین هرچه که باشد، این فیلم بیش از آنکه سیاسی باشد، درباره انسانیت و نیاز مبرم به تکریم و احترام به آن است – بدون در نظر گرفتن ملیت یا قومیت افراد.

2026-01-02