Os Maias - Cenas da Vida Romântica

Filipe Manuel Neto (منتقد)

**نقاط ضعفی داره، اما هنوز هم فیلم خوبیه و به اثر شاهکار و نبوغ‌آمیز «اسا د کیروش» لطمه‌ای نمی‌زنه.**

هر کسی که من رو بشناسه می‌دونه که خیلی نسبت به سینمای پرتغال منتقدم. با این حال، این فیلم جزو بدترین‌ها نیست؛ ضعف‌های زیادی داره، اما فکر می‌کنم می‌تونم درکشون کنم و باهاشون کنار بیام، حتی اگه نتونم نادیده‌شون بگیرم. در کل، فیلم به قولی که می‌ده عمل می‌کنه: داستانی وفادار به رمان فوق‌العاده «اسا د کیروش» که در اون، تاریخچه تراژیک سه نسل از یک خانواده اشرافی پرتغالی رو دنبال می‌کنیم و هم‌زمان، طبقه نخبه و مرفه جامعه پرتغال رو کالبدشکافی می‌کنیم؛ جامعه‌ای که نویسنده با رنگ‌های تیره و غم‌انگیزی به تصویرش کشیده.

برای درک «خاندان مایا» باید «اسا د کیروش» رو شناخت. اون از یک پس‌زمینه بورژوا اومده بود و با یک زن اشرافی ازدواج کرد. ثروتمند بود، یک دیپلمات حرفه‌ای، کسی که اتفاقات خارج از کشور رو می‌دید و عقب‌ماندگی و ضعف‌های اقتصادی، اجتماعی و فکری کشوری رو که بهش خدمت می‌کرد، خوب می‌فهمید. اون تفکراتش درباره قشر مرفه پرتغال رو در قالب گروه کوچکی از شخصیت‌ها منعکس کرد: آدم‌های بی‌فکر، بی‌خاصیت، تن‌پرور، از نظر اخلاقی رو به زوال، غرق در خرافات و تعصبات مذهبی یا در مقابل، غرق در جنون غیراخلاقی و مسخره‌بازی‌های آمیخته به الکل و عطرهای ارزان‌قیمت، که سرگرم بازی، مسابقه، تئاتر و کارهای بیهوده بودند. جامعه‌ای ثروتمند که کشور رو به جلو نمی‌برد، بلکه مثل یک وزنه سنگین و مرده، اون رو فلج می‌کرد و به جای اینکه از نمونه‌های خوب جوامع خارجی الگوبرداری کنه، فقط مدهای اون‌ها رو کپی می‌کرد.

«ژوائو بوتلیو» موفق شده همه این‌ها رو به شکل خیلی مثبتی به تصویر بکشه. البته که نمی‌شه یک کتاب ۶۰۰ صفحه‌ای رو در یک فیلم دو ساعته خلاصه کرد و هر آدم عاقلی نیاز به تغییرات و اقتباس رو درک می‌کنه. به طور کلی، توصیفات دقیق «اسا» که ویژگی اصلی سبک نگارشش هست، در طراحی صحنه، دکور، لباس‌ها، رفتار بازیگران و صدای راوی به خوبی دیده می‌شه. تیم بازیگری هم کارش رو خوب انجام داده: بازی‌های «ژوزه نتو»، «فیلیپه وارگاس»، «ژوائو پری»، «گراسیانو دیاس» و «پدرو اینس» (به همین ترتیب) واقعاً شایسته تقدیرن؛ به خصوص پدرو اینس که تصویر بسیار الهام‌بخش و جذابی از شخصیت سرکش، انقلابی و ناسازگار «اگا» بهمون ارائه میده. از طرف دیگه، به نظر می‌رسه «ماریا فلور» شخصیت خودش رو درست درک نکرده، شخصیتی که اتفاقاً سخت‌ترین نقش اینجاست: ما کاراکتر اون رو فقط از دریچه چشم‌های عاشق بقیه شخصیت‌ها می‌بینیم؛ گاهی در حد یک فرشته بالا برده می‌شه و گاهی مثل یک شیطان به تصویر کشیده می‌کنه. با این حال، به نظر می‌رسه این بازیگر توانایی این رو نداره که تعادل بین این دو حالت رو حفظ کنه، همون تعادلی که «اسا» در متنش به زیبایی ایجاد کرده بود.

اما این مشکلات مسائل جزئی هستند. فیلم هدفش رو برآورده می‌کنه و حق مطلب رو ادا می‌کنه. تنها چیزی که مایه تاسفه اینه که تقریباً همه چیز در دکورهای تئاتری فیلمبرداری شده، بدون اینکه از زیبایی خیابان‌های لیسبون یا بقیه فضاهای باز استفاده بشه. تئاتر سائو کارلوس، کاخ سلطنتی آژودا و جاهای دیگه به شکل‌های موثری استفاده شدن، اما جای فضاهای بیرونی واقعاً خالیه. شاید این موضوع به خاطر محدودیت‌های بودجه و سختی‌های تدارکاتی فیلمبرداری در خیابان‌های شلوغ شهری مثل لیسبون بوده باشه. اگه این‌طور باشه، کاملاً قابل درکه.