里斯本丸沉没
تیم سازنده از طریق یک تحقیق تاریخی همه‌جانبه تمام تلاش خود را به کار بستند تا بازماندگان اصلی و نوادگان آن‌ها را از بریتانیا، آمریکا، ژاپن و چین پیدا کنند و به حقیقت غرق شدن کشتی «لیسبون مارو» موسوم به «کشتی مرگ» نزدیک شوند...
سال انتشار: 2023 کارگردان: Fang Li, Ming Fan, Lily Gong ژانر: Documentary امتیاز: 8.3نقدها و نظرات
CinemaSerf (منتقد)
خیلی جالبه که بیشتر از هفتاد سال طول کشید تا بالاخره یکی بره سراغ کشف این لاشه غرق‌شده، ولی به‌محض اینکه لاشه کشتی از دل شن‌ها پیدا شد، اسرار تکان‌دهنده‌ای برملا گشت. معلوم شد این کشتی باری حامل دو هزار تن تجهیزات جنگی و ۱۸۰۰ اسیر جنگی بریتانیایی بوده؛ مردانی که بعد از سقوط هنگ‌کنگ دستور تسلیم دریافت کرده بودند و قرار بود به «سرزمینی زیبا» برده بشن تا به عنوان نیروی کار اجباری ازشون کار بکشن. منتها زیاد دور نشدن، چون کشتی به زیردریایی یو‌اس‌اس گروپر (USS Grouper) برخورد کرد و آمریکایی‌ها این شناور ۷۰۰۰ تنی رو یک هدف نظامی مشروع دیدن و با یه اژدر سوراخش کردن.
محور اصلی این مستند ۲۴ ساعت بعدی رو نشون می‌ده، جایی که کشتی آروم‌آروم غرق می‌شد و با اسرا مثل کیسه‌های بی‌ارزش شن و ماسه رفتار می‌کردن. فانگ لیِ مستندساز تونسته یکی از بازمانده‌های این تراژدی رو پیدا کنه و بعد از پخش اخبار فیلم‌برداری، با بازمانده دیگه‌ای در بریتیش کلمبیا ارتباط می‌گیره. این دو نفر تصویر بسیار تلخ و گزنده‌ای از وحشی‌گری رژیمی که اسیرشون کرده بود ارائه می‌دن، در حالی که کاملاً واضحه هیچ‌کدوم دوست ندارن اون خاطرات شوم رو دوباره نبش قبر کنن. کنوانسیون ژنو — که استفاده از اسرای جنگی به عنوان گروگان رو ممنوع کرده — کاملاً نادیده گرفته شده بود و رفتار زندانبان‌ها حین غرق شدن قایق واقعاً وحشتناکه. مسئله فقط حبس کردنشون نبود؛ اینکه تو انبارهای بار کشتی، بدون آب و غذا، بدون جا برای تکون خوردن یا خوابیدن، و حتی بدون هوای کافی برای نفس کشیدن رها شده بودن تا از بیماری تلف بشن، دیوانه‌کننده‌ست. بدتر از اون اینه که با غرق شدن کشتی، بازمانده‌هایی که روی آب دست‌وپا می‌زدن بی‌رحمانه به رگبار مسلسل بسته شدن. اگه دخالت به‌موقع و شجاعانه ماهیگیرهای محلی چینی و قایق‌های سنتی‌شون نبود، به احتمال زیاد حتی یک نفر هم زنده نمی‌موند تا این جنایت رو تعریف کنه.
تقریباً هیچ آرشیو تصویری برای نمایش این وقایع وجود نداره و همه چیز به تخیل خودمون سپرده شده؛ به توصیفات دو راوی اصلی و بازگویی‌های بستگان کسایی که کشته شدن یا زنده موندن، که با استناد به نامه‌ها و خاطرات روزانه، تصویری به شدت هولناک از بی‌رحمی انسانی و البته اراده‌ای پولادین ترسیم می‌کنن. ما همچنین صحبت‌هایی از خانواده سرباز آمریکایی که اژدر رو شلیک کرده بود می‌شنویم و سنگینیِ عذاب وجدان خردکننده‌ای که سال‌ها بعد، وقتی فهمید علاوه بر مهمات جون چه کسایی رو گرفته، تجربه کرد رو لمس می‌کنیم.
البته فیلم یه مقدار از بار اطلاعاتی بیش از حد رنج می‌بره؛ متن‌های زیادی روی صفحه میاد و شاید اگه روی خانواده‌های کمتری تمرکز می‌کرد اثرگذارتر می‌شد. همچنین جای پرداخت بیشتر به موضع مقامات امروزی ژاپن خالیه؛ شاید یه توضیح کامل‌تر از سوی نیروی دریایی یا سفارت ژاپن در لندن مشخص می‌کرد که آیا این رفتارها سیاست رسمی دولت بوده یا فقط تعصبات و خشونت فردی فرماندهان، یا ترکیبی از هر دو؟ حالا که هیچ‌کدوم از اون افراد دیگه زنده نیستن، این اثر هشداری عبرت‌آموزه از اینکه بشر چقدر می‌تونه در حق همنوعش قساوت به خرج بده و چه فداکاری‌هایی که مردم اون سر دنیا برای پادشاه و وطنشون انجام ندادن.