The Looming Tower

Warning: Array to string conversion in /var/www/moqava.com/wp-includes/formatting.php on line 1128
Array
Warning: Undefined array key "isCritic" in /var/www/moqava.com/wp-content/themes/morakab/index.php on line 49

**_پیچیده، هوشمندانه و تکان‌دهنده؛ یک اثر تلویزیونی فوق‌العاده_**

>أَيْنَمَا تَكُونُواْ يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجٍ مُّشَيَّدَةٍ
>[_هر کجا باشید، مرگ شما را درمی‌یابد؛ هرچند در برج‌های استوار و بلند باشید._] - _قرآن_؛ سوره ۴ آیه ۷۸

>_ما نتوانسته‌ایم برخی از گزارش‌های جنجالی‌تر درباره تهدیدات را تایید کنیم، مانند گزارشی از سال ۱۹۹۸ که می‌گفت بن لادن می‌خواهد یک هواپیمای آمریکایی را برباید تا باعث آزادی «شیخ نابینا» عمر عبدالرحمن و دیگر افراط‌گرایان زندانی در آمریکا شود._
>_با این حال، اطلاعات FBI از آن زمان تاکنون نشان‌دهنده الگوهایی از فعالیت‌های مشکوک در این کشور است که با آمادگی برای هواپیماربایی یا انواع دیگر حملات، از جمله نظارت‌های اخیر بر ساختمان‌های فدرال در نیویورک، مطابقت دارد._ - «بن لادن مصمم به حمله در آمریکا»؛ گزارش روزانه رئیس‌جمهور (ارائه شده به جورج دبلیو بوش در ۶ اوت ۲۰۰۱)

>_ما هیچ مدرکی مبنی بر دخالت صدام حسین در حملات ۱۱ سپتامبر نداشته‌ایم._ - رئیس‌جمهور جورج دبلیو بوش؛ کنفرانس مطبوعاتی (۱۷ سپتامبر ۲۰۰۳)

>_من از این جلسات استماع استقبال می‌کنم، زیرا فرصتی را برای مردم آمریکا فراهم می‌کند تا بهتر درک کنند که چرا فاجعه ۱۱ سپتامبر رخ داد و برای جلوگیری از تکرار آن چه باید بکنیم. همچنین از این جلسات استقبال می‌کنم چون بالاخره تریبونی است که می‌توانم از عزیزان قربانیان ۱۱ سپتامبر عذرخواهی کنم. خطاب به کسانی که در این اتاق هستند و کسانی که از تلویزیون تماشا می‌کنند - دولت شما به شما خیانت کرد؛ کسانی که وظیفه محافظت از شما را داشتند شکست خوردند؛ و من هم شکست خوردم._ - ریچارد کلارک (هماهنگ‌کننده ملی امنیت و ضدتروریسم، ۱۹۹۸-۲۰۰۳)؛ بیانیه افتتاحیه کمیسیون ملی حملات تروریستی به ایالات متحده (۲۴ مارس ۲۰۰۴)

>_یکی از سخت‌ترین بخش‌های شغل من، مرتبط کردن عراق به جنگ علیه تروریسم است._ - رئیس‌جمهور جورج دبلیو بوش؛ _اخبار شامگاهی CBS_ (۶ سپتامبر ۲۰۰۶)

>_ترسناک‌ترین جنبه این تهدید جدید این بود که تقریباً هیچ‌کس آن را جدی نمی‌گرفت. بیش از حد عجیب، بدوی و بیگانه بود. در مقابل اعتمادی که آمریکایی‌ها به مدرنیته، تکنولوژی و آرمان‌های خود برای محافظت در برابر نمایش‌های وحشیانه تاریخ داشتند، حرکات چالش‌برانگیز بن لادن و پیروانش پوچ و حتی رقت‌انگیز به نظر می‌رسید. با این حال، القاعده صرفاً محصول عربستان قرن هفتم نبود. آن‌ها یاد گرفته بودند از ابزارها و ایده‌های مدرن استفاده کنند، که جای تعجبی هم نداشت، چرا که داستان القاعده واقعاً در آمریکا شروع شده بود، نه چندان دور._ - لارنس رایت؛ _برج بلند: القاعده و راه ۱۱ سپتامبر_ (۲۰۰۶)

> _مرکز تجارت جهانی صد روز در آتش سوخت. در تمام آن مدت، بوی تند سوختگی در دفاتر FBI می‌پیچید؛ یادآوری تهوع‌آوری از شکست آن‌ها در متوقف کردن حمله و فرار معجزه‌آسای خودشان از مرگ. یکی از ماموران فعال، لئونارد هاتون، متخصص بمب، زنده نماند. او در بمب‌گذاری‌های سفارت و کشتی کول با اونیل کار کرده بود و در تلاش برای نجات قربانیان در برج‌ها جان باخت. در ماه‌های پر هرج و مرج و بی‌پایان پس از ۱۱ سپتامبر، اعضای واحد I-49 در حال کنار آمدن با شوک، غم و شرم خود بودند. آن‌ها بهتر از هر کسی در کشور، خطری را که آمریکا با آن روبرو بود می‌شناختند. با این حال، واحد I-49 در تلاش‌هایش تا حد زیادی تنها مانده بود. از زمان بمب‌گذاری‌های سفارت، آن‌ها خستگی‌ناپذیر کار کرده بودند، ماه‌ها و حتی سال‌ها را خارج از کشور گذرانده بودند و بسیاری از آن‌ها به دلیل فشار تحقیقات، ازدواج یا روابط عاطفی خود را از دست داده بودند. آن‌ها حتی قبل از ۱۱ سپتامبر هم فرسوده بودند. حالا تروما و آسیب روحی آن‌ها با ننگی که به آن‌ها زده شده بود دوچندان شده بود، چون نتوانسته بودند جلوی فاجعه‌ای را که می‌دانستند در راه است، بگیرند._ - لارنس رایت؛ _برج بلند: القاعده و راه ۱۱ سپتامبر_ (۲۰۰۶)

>**مایکل شوئر**: _برای من مهم نیست چه بلایی سر افرادی می‌آید که هدف قرار می‌گیرند و بازداشت می‌شوند. ما علیه آن‌ها عملیات نمی‌کردیم مگر اینکه دشمن ایالات متحده بودند._
>**بیل دلاهانت**: _در مورد کسانی که بعداً مشخص شد بی‌گناه بوده‌اند چطور؟_
>**شوئر**: _اشتباه پیش می‌آید قربان._
>**دلاهانت**: _اشتباه پیش می‌آید؟_
>**شوئر**: _اگر بتوانید ثابت کنید که در طراحی پکیج هدف یا جمع‌آوری اطلاعاتی که باعث اجرای آن عملیات شده، دقت کافی صورت نگرفته، آن وقت می‌توانید علیه کسی اقامه دعوا کنید. در غیر این صورت، این فقط یک اشتباه است._
>**دلاهانت**: _فقط یک اشتباه؟_
>**شوئر**: _بله قربان. آن‌ها آمریکایی نیستند. من واقعاً اهمیتی نمی‌دهم._
>**دلاهانت**: _اگر آمریکایی نباشند اهمیتی نمی‌دهید؟ خیلی جالب است._
>**شوئر**: _قربان، هیچ‌وقت به من حقوق نداده‌اند که شهروند دنیا باشم. شاید به شما می‌دهند._ - جلسه استماع مشترک درباره «بازداشت‌های غیرقانونی و سیاست ضدتروریسم آمریکا»؛ بازجویی از مایکل شوئر (رئیس سابق ایستگاه الک) توسط نماینده بیل دلاهانت (۱۷ آوریل ۲۰۰۷)

سریال «برج بلند» داستان این را روایت می‌کند که چگونه حملات ۱۱ سپتامبر به دلیل اختلافات داخلی و کشمکش‌های بین دو نهاد امنیتی که بیشترین مسئولیت را برای حفظ امنیت ایالات متحده داشتند، یعنی CIA و FBI، امکان‌پذیر شد. این روایت که بر اساس کتاب «برج بلند: القاعده و راه ۱۱ سپتامبر» (۲۰۰۶) نوشته لارنس رایت (برنده جایزه پولیتزر) ساخته شده، ما را به افغانستان، آلبانی، مصر، انگلیس، کنیا، مراکش، آفریقای جنوبی، تانزانیا و یمن و همچنین شهرهایی مثل لاس‌وگاس، نیویورک و واشینگتن می‌برد. با این حال، ذکر این نکته ضروری است که تمرکز سریال با کتاب تفاوت زیادی دارد. در حالی که بخش عمده کتاب رایت به شکل‌گیری و ظهور القاعده می‌پردازد، سریال تلویزیونی تقریباً به طور انحصاری بر دیدگاه آمریکایی تمرکز دارد. از این نظر، سریال اثری ساده‌تر و خطی‌تر است؛ در حالی که رایت جزئیات پیچیده و چند دهه‌ایِ پشت جهاد القاعده را شرح می‌دهد، سریال بر درگیری‌های داخلی آمریکا در سه سال منتهی به حملات تمرکز می‌کند. این موضوع منطقی است؛ سریال با سرمایه آمریکایی ساخته شده و مخاطب اصلی‌اش هم آمریکایی‌ها هستند. قطعاً تصاویری از برخی تروریست‌ها مثل محمد عطا وجود دارد، اما این اساساً یک داستان آمریکایی است و شخصیت‌های اصلی کتاب رایت یعنی الظواهری و بن لادن، حضور بسیار کمی دارند. به عبارت دقیق‌تر، در حالی که کتاب درباره چگونگی موفقیت القاعده است، سریال درباره چگونگی شکست آمریکا است. داستانی از غرور، بی‌کفایتی، جهل و یک تقدیر تراژیک. با وجود اینکه تقابل «سیا=بد / اف‌بی‌آی=خوب» کمی ساده‌انگارانه است، اما این یک سریال عمیقاً تکان‌دهنده است که در بهترین لحظاتش به ما نشان می‌دهد چقدر راحت می‌شد جلوی این وقایع تاریخ‌ساز را گرفت.

داستان از سال ۱۹۹۸ شروع می‌شود. نه القاعده و نه بن لادن برای عموم مردم چندان شناخته شده نیستند، اما هر دو سازمان CIA و FBI واحدهای مخصوص بن لادن دارند. «ایستگاه الک» در سیا توسط مارتین اشمیت (با بازی پیتر سارسگارد) اداره می‌شود، در حالی که واحد I-49 در اف‌بی‌آی تحت هدایت جان اونیل (با بازی جف دنیلز) است. طبق قانون، هر واحد موظف است تمام اطلاعات را با دیگری به اشتراک بگذارد، اما در واقعیت، آن‌ها چیزی جز توهین با هم رد و بدل نمی‌کنند. در این میان، علی سوفان (طاهر رحیم)، یک لبنانی-آمریکایی مسلمان، به واحد I-49 ملحق می‌شود و بینش اسلامی مورد نیاز را به تیم می‌آورد. سریال وقایعی مثل بمب‌گذاری سفارت‌های آمریکا، ماجرای مونیکا لوینسکی، بمب‌گذاری کشتی یو‌اس‌اس کول و در نهایت خود ۱۱ سپتامبر را به تصویر می‌کشد.

نویسندگی سریال بسیار دقیق و تیز است و به خوبی نشان می‌دهد که دولت بوش در ابتدا چقدر نسبت به مسائل امنیت ملی سهل‌انگار بود. بازی‌ها هم استثنایی است؛ جف دنیلز در نقش اونیل و پیتر سارسگارد در نقش اشمیت فوق‌العاده ظاهر شده‌اند. بیل کمپ و مایکل استولبارگ هم در هر صحنه‌ای که هستند، بازی را از بقیه می‌دزدند. صحنه بازجویی بیل کمپ در اپیزود سوم، یک کلاس درس بازیگری و کارگردانی است.

البته سریال مشکلاتی هم دارد. مثلاً تمرکز بیش از حد روی زندگی شخصی و روابط عاطفی شخصیت‌ها گاهی اوقات از بدنه اصلی داستان بیرون می‌زند و به نظر می‌رسد فقط برای پر کردن سهمیه حضور زنان در یک داستان مردانه گنجانده شده است. همچنین سیاه و سفید نشان دادن تقابل اف‌بی‌آی و سیا (که اولی را قهرمان و دومی را تقریباً شرور نشان می‌دهد) از ظرافت کار کم کرده است. اما با تمام این‌ها، «برج بلند» داستانی منسجم، پیچیده و از نظر سیاسی جذاب است. این سریال یادآور مهمی است برای دنیای امروز؛ در حالی که بن لادن مستقیماً به آمریکا می‌گفت که قصد حمله دارد، تمام تمرکز رسانه‌ها و دولت روی رسوایی‌های اخلاقی کلینتون بود. به نظر می‌رسد درس‌های تاریخ هنوز به درستی آموخته نشده‌اند.